محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
93
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
نُوحٌ رَبَّهُ فَقالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَ إِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَ أَنْتَ أَحْكَمُ الْحاكِمِينَ ، قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ ، فَلا تَسْئَلْنِ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجاهِلِينَ ، قالَ رَبِّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَسْئَلَكَ ما لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَ إِلَّا تَغْفِرْ لِي وَ تَرْحَمْنِي أَكُنْ مِنَ الْخاسِرِينَ / نوح ، پروردگارش را ندا داد و گفت : پروردگارا ، بىگمان فرزندم از خاندان من است و وعدهء تو نيز راست است و تو خود بهترين داورانى ، فرمود : اى نوح ، او از خاندان تو نيست او [ مرتكب ] عمل ناشايست است ، پس چيزى را مخواه كه به آن دانش ندارى . من تو را پند مىدهم كه [ مبادا ] از نادانان باشى ، گفت : پروردگارا ، من از آنكه از تو چيزى را بخواهم كه به آن دانشى ندارم ، به تو پناه مىآوردم ، آنگاه اگر مرا نيامرزى و به من رحمت نياورى از زيانكاران خواهيم بود » [ هود / 45 - 47 ] . همچنين نص قرآنى از اين حقيقت پرده بر مىدارد كه : « مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ / هر كس كه كارى شايسته كند ، براى سود خويش كرده است و هر كس كه كار بدى كند به زيان خود او خواهد بود و خداوند در حقّ بندگان ستمكار نيست » [ فصلت / 46 ] و « وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى هيچ بردارندهاى بار گناه ديگرى را بر نخواهد داشت » [ إسراء / 15 ] و « فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ، وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ / پس هر كس كه همسنگ ذرهاى كار نيك كرده باشد ، [ پاداش ] آن را خواهد ديد ، و هر كس كه قدر ذرهاى كار بد كرده باشد [ كيفر ] آن را خواهد ديد » [ زلزله / 7 - 8 ] . 3 ) همسر قهرمان قصه در نصوص سومرى و بابلى - همچنين در نص تورات - با رهايى يافتگان از توفان نجات يافت ، امّا تنها قرآن كريم است كه مىگويد زن نوح به او نگرويده بود : « خداوند دربارهء كافران مثل مىزند : زن نوح و زن لوط را . [ آن دو بنده ] نتوانستند از [ عذاب ] خدا چيزى را از آن دو [ زن ] دفع كنند و گفته شد : با در آيندگان به آتش [ دوزخ ] در آييد » [ تحريم / 10 ] . البته ما را با آن رواياتى كه بر خلاف نص قرآنى وارد شدهاند چه كار ! آنها اجتهاداتى هستند كه مسئوليتشان بر عهدهء صاحبانشان خواهد بود : اما نبايد از نظر دور داشت كه هر نظر مخالف با قرآن كريم ، باطل و بيهوده است . 4 ) نص قرآنى تنها نصى است كه تا حد زيادى - البته با وجود تفاوت آشكار ميان فرو فرستادهء الهى و نگاشته دست بشر - با قديمترين نصوص قصهء توفان دربارهء آغاز و پايان يافتن آن در عراق ( دست كم پايان يافتنش در عراق ) همخوانى دارد ، آنجا كه مىفرمايد :